Από τις 20 Νοεμβρίου 2026 ισχύουν νέοι κανόνες για τα καταναλωτικά δάνεια, τις πιστωτικές κάρτες και τα παρόμοια προϊόντα πίστωσης. Έρχονται με τον ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α' 108/10.07.2026), που ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225. Οι τρεις αλλαγές που σε αφορούν περισσότερο είναι οι εξής:
- ανώτατο όριο στο ΣΕΠΕ, δηλαδή στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο,
- ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος (τόκοι, έξοδα, επιβαρύνσεις) σε σχέση με το κεφάλαιο,
- νέοι κανόνες στην πρόωρη εξόφληση, με πολύ μικρότερες ποινές.
Παρακάτω θα βρεις τι ισχύει, για ποια δάνεια, και ένα παράδειγμα με αριθμούς.
Ποια δάνεια αφορούν οι νέοι κανόνες
Ο νόμος εφαρμόζεται στις συμβάσεις πίστωσης με καταναλωτές (άρθρο 3). Αυτό περιλαμβάνει καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, ανακυκλούμενα όρια και υπεραναλήψεις. Εξαιρούνται, μεταξύ άλλων:
- τα δάνεια με υποθήκη ή προσημείωση σε ακίνητο και τα δάνεια για αγορά ή διατήρηση ακινήτου (δηλαδή τα κλασικά στεγαστικά),
- κατά κανόνα, οι συμβάσεις με συνολικό ποσό πίστωσης πάνω από 100.000€. Ο νόμος προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις από αυτόν τον κανόνα, οπότε αν το δάνειό σου είναι μεγαλύτερο, ρώτα την τράπεζα αν σε καλύπτουν οι νέοι κανόνες,
- τα δάνεια από εργοδότη προς εργαζόμενο με ευνοϊκούς όρους, που δεν προσφέρονται στο κοινό.
Ισχύει και για το δάνειο που ήδη έχω;
Γενικά όχι. Σύμφωνα με το άρθρο 64, οι συμβάσεις που είναι σε ισχύ στις 20/11/2026 συνεχίζουν να διέπονται μέχρι τη λήξη τους από το προηγούμενο καθεστώς (ΚΥΑ Ζ1-699/2010). Οι νέοι κανόνες αφορούν κυρίως συμβάσεις που υπογράφονται από τις 20/11/2026 και μετά (άρθρο 143 παρ. 2).
Υπάρχει μία εξαίρεση. Για τις συμβάσεις αόριστης διάρκειας που είναι ήδη σε ισχύ (π.χ. πιστωτική κάρτα ή ανοιχτό όριο), ορισμένα άρθρα εφαρμόζονται και σε αυτές: τα άρθρα 31, 32, 36, 53 και μέρος του 33. Ανάμεσά τους είναι και οι κανόνες για τις μεταβολές του επιτοκίου (άρθρο 31). Αν έχεις τέτοιο προϊόν, ρώτα την τράπεζά σου τι αλλάζει για σένα.
1. Ανώτατο όριο στο ΣΕΠΕ
Τι είναι το ΣΕΠΕ
Το ονομαστικό επιτόκιο δείχνει μόνο τον τόκο. Το ΣΕΠΕ (συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο) δείχνει σε ετήσιο ποσοστό όλο το κόστος του δανείου για σένα: τόκους, προμήθειες, έξοδα φακέλου και άλλες υποχρεωτικές χρεώσεις (άρθρο 39). Δεν περιλαμβάνει ποινές για δικές σου παραβάσεις της σύμβασης, π.χ. τόκους υπερημερίας.
Η τράπεζα το υπολογίζει υποθέτοντας ότι:
- το δάνειο θα τρέξει ως το τέλος,
- θα πληρώνεις κανονικά,
- και, αν το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο, ότι θα μείνει όπως είναι σήμερα.
Γι' αυτό είναι ο καλύτερος αριθμός για να συγκρίνεις δύο προσφορές. Είναι όμως εκτίμηση, όχι εγγύηση.
Τι ορίζει ο νόμος
Σύμφωνα με το άρθρο 40 παρ. 1, το ΣΕΠΕ δεν μπορεί να ξεπερνά το μέσο ΣΕΠΕ για συμβάσεις ίδιου τύπου, όπως το δημοσιεύει ανά τρίμηνο η Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%.
Πρακτικά, αν το μέσο ΣΕΠΕ μιας κατηγορίας ήταν 10%, το ανώτατο θα βρισκόταν μεταξύ 13% και 15%. Αυτό είναι μόνο αριθμητικό παράδειγμα, όχι πραγματικό στοιχείο.
Ο νόμος δίνει εύρος (30% έως 50%) και όχι ένα συγκεκριμένο ποσοστό. Μέχρι τη στιγμή που γράφεται το άρθρο δεν έχουμε εντοπίσει απόφαση ή ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδος που να ορίζει την ακριβή προσαύξηση ή να δημοσιεύει τα πρώτα μέσα ΣΕΠΕ ανά κατηγορία για την εφαρμογή του ορίου. Θα ενημερώσουμε το άρθρο όταν δημοσιευτούν.
Για σύγκριση, η ΤτΕ ανέφερε για τον Σεπτέμβριο 2026 μέσο επιτόκιο (όχι ΣΕΠΕ):
- 10,38% στα νέα καταναλωτικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο και καθορισμένη διάρκεια,
- 14,61% στα καταναλωτικά χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κάρτες, ανακυκλούμενα, υπεραναλήψεις).
Το όριο ισχύει και για τις πιστωτικές κάρτες (άρθρο 40 παρ. 3).
2. Ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο απτή αλλαγή. Το συνολικό κόστος που πληρώνεις πάνω από το κεφάλαιο (τόκοι, επιβαρύνσεις και έξοδα κάθε είδους) δεν μπορεί να ξεπερνά (άρθρο 40 παρ. 2):
| Διάρκεια δανείου | Μέγιστο συνολικό κόστος (ως % του κεφαλαίου) |
|---|---|
| Έως 4 έτη | 60% |
| Πάνω από 4 και έως 8 έτη | 70% |
| Πάνω από 8 έτη | 75% |
Το όριο αυτό δεν εφαρμόζεται στις πιστωτικές κάρτες, όπου ισχύει μόνο το όριο του ΣΕΠΕ.
Επιπλέον, η τράπεζα μπορεί να χρεώνει έξοδα μόνο για ειδικές υπηρεσίες που σου παρέχει ή για πραγματικές δαπάνες προς τρίτους, όχι για να καλύψει το λειτουργικό της κόστος (άρθρο 40 παρ. 4).
3. Πρόωρη εξόφληση: τι πληρώνεις πλέον
Μπορείς να εξοφλήσεις το δάνειο όλο ή εν μέρει, οποτεδήποτε. Όταν το κάνεις, το συνολικό κόστος μειώνεται για τον χρόνο που απομένει (άρθρο 37). Το ερώτημα είναι αν η τράπεζα μπορεί να σε χρεώσει αποζημίωση. Σύμφωνα με το άρθρο 38, μπορεί μόνο αν ισχύουν και τα δύο:
- η εξόφληση γίνεται σε περίοδο που το επιτόκιο είναι σταθερό, και
- το ποσό που εξοφλείς πρόωρα ξεπερνά τα 10.000€ μέσα σε οποιοδήποτε δωδεκάμηνο.
Ακόμη και τότε, η αποζημίωση έχει ανώτατο όριο:
- 1% του ποσού που εξοφλείς, αν μένει πάνω από 1 έτος ως τη λήξη,
- 0,5%, αν μένει έως 1 έτος,
- και ποτέ περισσότερο από τους τόκους που θα πλήρωνες από την εξόφληση ως τη λήξη.
Δεν οφείλεται καθόλου αποζημίωση όταν:
- το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο (μη σταθερό) τη στιγμή της εξόφλησης,
- πρόκειται για υπερανάληψη,
- η εξόφληση γίνεται μέσω ασφαλιστηρίου που εγγυάται την αποπληρωμή.
Τι άλλο ανεβάζει το κόστος: η εισφορά του ν. 128/1975
Σε όλα τα δάνεια σε ευρώ στην Ελλάδα επιβάλλεται εισφορά του ν. 128/1975:
- 0,6% τον χρόνο στα καταναλωτικά δάνεια,
- 0,12% στα στεγαστικά και στα αγροτικά.
Οι τράπεζες τη μετακυλίουν στον δανειολήπτη. Γι' αυτό, όταν συγκρίνεις προσφορές, έλεγξε αν το επιτόκιο που βλέπεις την περιλαμβάνει. Στο ΣΕΠΕ συνήθως περιλαμβάνεται. Η εισφορά δεν καταργήθηκε με τον ν. 5317/2026.
Παράδειγμα (ενδεικτικό, με υποθετικά ποσά)
Σημείωση: τα ποσά είναι υποθετικά και χρησιμεύουν μόνο για να φανεί πώς λειτουργούν οι κανόνες. Δεν είναι προσφορά τράπεζας.
Δάνειο: 20.000€, διάρκεια 5 έτη (60 δόσεις), σταθερό επιτόκιο 10,5% (μαζί με την εισφορά 0,6%), χωρίς άλλα έξοδα.
- Μηνιαία δόση: ≈ 429,88€
- Σύνολο πληρωμών: ≈ 25.792,68€
- Συνολικοί τόκοι: ≈ 5.792,68€, δηλαδή περίπου 29% του κεφαλαίου. Είναι αρκετά κάτω από το όριο του 70% (14.000€) που ισχύει για διάρκεια από 4 έως 8 έτη.
Πρόωρη εξόφληση μετά από 2 χρόνια:
- Υπόλοιπο κεφαλαίου μετά από 24 δόσεις: ≈ 13.226€
- Τόκοι που θα πλήρωνες στα υπόλοιπα 3 χρόνια: ≈ 2.250€, τους οποίους γλιτώνεις.
- Αφού εξοφλείς πάνω από 10.000€ μέσα σε 12 μήνες, με σταθερό επιτόκιο και με περισσότερο από 1 έτος ως τη λήξη, η αποζημίωση μπορεί να φτάσει το πολύ το 1%: ≈ 132€.
Αν αντί γι' αυτό εξοφλήσεις 8.000€ μέσα στο δωδεκάμηνο, δεν ξεπερνάς τα 10.000€, άρα δεν οφείλεις αποζημίωση. Το ίδιο ισχύει αν το επιτόκιο ήταν κυμαινόμενο, ανεξάρτητα από το ποσό.
Μπορείς να δεις τη δόση και τους συνολικούς τόκους για τα δικά σου ποσά στον Υπολογιστή Δανείου. Βάλε το επιτόκιο μαζί με την εισφορά και πρόσθεσε τα έξοδα φακέλου στο πεδίο εξόδων. Για τη λογική του υπολογισμού, δες τον οδηγό Πώς υπολογίζεται η μηνιαία δόση δανείου.
Τι να ελέγξεις πριν υπογράψεις καταναλωτικό δάνειο
- Σύγκρινε ΣΕΠΕ, όχι ονομαστικό επιτόκιο. Δύο δάνεια με ίδιο επιτόκιο μπορεί να έχουν διαφορετικό ΣΕΠΕ λόγω εξόδων.
- Δες το συνολικό ποσό που θα πληρώσεις και διαίρεσέ το με το κεφάλαιο, για να καταλάβεις πού βρίσκεσαι σε σχέση με τα όρια.
- Σταθερό ή κυμαινόμενο; Το σταθερό σού δίνει σιγουριά στη δόση. Το κυμαινόμενο σού επιτρέπει πρόωρη εξόφληση χωρίς αποζημίωση.
- Ημερομηνία υπογραφής. Μια σύμβαση πριν από τις 20/11/2026 μένει στο παλιό καθεστώς.
- Πρόσθετα προϊόντα (π.χ. ασφάλεια). Ρώτα αν είναι υποχρεωτικά και αν μετράνε στο ΣΕΠΕ.
Συχνές ερωτήσεις
Από πότε ισχύουν οι αλλαγές;
Οι διατάξεις του Μέρους Α' του ν. 5317/2026 εφαρμόζονται από τις 20 Νοεμβρίου 2026 (άρθρο 143 παρ. 2).
Αφορούν τα στεγαστικά δάνεια;
Όχι. Τα δάνεια με εξασφάλιση σε ακίνητο και τα δάνεια για αγορά ακινήτου εξαιρούνται (άρθρο 3 παρ. 2) και ακολουθούν άλλο πλαίσιο.
Μπορώ να εξοφλήσω νωρίτερα χωρίς καμία χρέωση;
Ναι, αν το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο ή αν εξοφλείς έως 10.000€ μέσα σε 12 μήνες. Σε άλλη περίπτωση, η αποζημίωση φτάνει το πολύ το 1% ή το 0,5% του ποσού. Αυτοί οι κανόνες ισχύουν για συμβάσεις που υπογράφονται από τις 20/11/2026.
Η πιστωτική μου κάρτα επηρεάζεται;
Για τις νέες κάρτες ισχύει το ανώτατο όριο ΣΕΠΕ, όχι όμως το όριο συνολικού κόστους. Για τις υπάρχουσες, εφαρμόζονται ορισμένα άρθρα, π.χ. για τις μεταβολές επιτοκίου (άρθρο 64 παρ. 2).
Πού βρίσκω το μέσο ΣΕΠΕ της Τράπεζας της Ελλάδος;
Ο νόμος προβλέπει ότι η ΤτΕ θα το δημοσιεύει ανά τρίμηνο. Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη πού ακριβώς στο bankofgreece.gr θα εμφανίζεται ούτε πότε θα γίνει η πρώτη δημοσίευση, οπότε αναμένουμε σχετική ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Πηγές
- Ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α' 108/10.07.2026), άρθρα 3, 31, 37–40, 64, 143. Κείμενο άρθρων: taxheaven.gr/law/5317/2026 και e-nomothesia.gr
- Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225 για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης: eur-lex.europa.eu
- Τράπεζα της Ελλάδος, Δελτίο Τύπου 02/11/2026: επιτόκια τραπεζών Σεπτεμβρίου 2026: bankofgreece.gr
- Εισφορά ν. 128/1975: έγγραφο Βουλής των Ελλήνων: hellenicparliament.gr
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί χρηματοοικονομική, νομική ή φορολογική συμβουλή. Οι όροι κάθε δανείου διαφέρουν. Πριν υπογράψεις, διάβασε το Τυποποιημένο Ευρωπαϊκό Έντυπο Πληροφοριών και συμβουλέψου την τράπεζά σου ή έναν λογιστή ή νομικό σύμβουλο.